Zagadka powodzenia żydowskiego - F. Roderyk Stoltheim

Kwestia żydowska jest tak rozległa i skomplikowana, że aby ułożyć jej spójny obraz, trzeba dotknąć wielu na nią spojrzeń, próbując przy tym połączyć te punkty, w których zgadzali się ludzie posiadający różne światopoglądy. Chcąc poznać dogłębnie jakikolwiek temat, powinno się odrzucić wszelkie obawy i sięgać nawet do tych autorów, z którymi w wielu kwestiach zgodzić się nie możemy. A skoro oświeceni i postępowi ludzie określają nas mianem narodu “dzikiego”, “pozbawionego kultury” i “niecywilizowanego”, to być może tym bardziej warto spojrzeć na to, co w kwestii żydowskiej pisali przedstawiciele narodów “cywilizowanych”, i jak ten problem pragnęli rozwiązać.

Praca niniejsza w dużej mierze dotyka kwestii gospodarczych i próbuje rozwikłać zagadkę tak niesłychanego powodzenia żydowskiego w tej materii. Jeżeli istnieją w historii narodów zagadki, to Żydzi tworzą w każdym razie jedną z największych; i kto zajmował się problemami ludzkości, a nie dotarł do wielkiego problemu żydowskiego, ten w swym poznaniu życia z pewnością pozostał na powierzchni. Nie ma chyba pola, począwszy od sztuki i literatury, a skończywszy na religii i ekonomii społecznej, od polityki aż do najtajniejszych dziedzin życia miłosnego i zbrodni, na które by duch żydostwa nie wywarł wpływu i nie nadał rzeczom specjalnego kierunku.